فلسفه‌ورزی کار برج‌عاج‌نشینان نیست

برخی چینین تصور می کنند که : فلسفه ورزی کار فیلسوفانی است که در برج عاج اندیشه ها نشسته اند و مدام به تعمق و تفکر در موضوعات فراتر از عرصه عمل می پردازد . شاید این سخن در باره بسیاری از فیلسوفان درست باشد. اما عمومیت ندارد. گفته می شود سقراط اولین فیلسوفی است که گفت زندگانی ارزیابی نشده ارزش زیستن را ندارد. هم او بود که گفت : ای انسان خودت را بشناس. از نظر سقراط زندگانی و خود موضوع اصلی فلسفه ورزی و تامل است. جالب ترین بخش زندگی سقراط شبی است که دوستانش به ملاقات وی در زندان می روند. فردای آن شب قرار است که سقراط جام شوکران را بنوشد. دوستانش به او پیشنهاد می کنند که با توجه به شرایطی که انها فراهم کرده اند از زندان فرار کند و خودش را از اعدام با سم نجات دهد. اما او تصمیم می گیرد که تن به حکم قانون شهری که سالها در پناه آن به آسودگی زیسته است بدهد و فرار نکند. در ان شب حساس در یک گفت و گوی طولانی با دوستانش برای تصمیم مهم زندگی اش استدلال اخلاقی می کند و به نتیجه استدلالش که همانا تن دادن به قانون شهر است عمل می کند . او نشان می دهد که چگونه زندگی را باید مستمرا ارزیابی کرد.

مقصود این که می توانیم برای برای عمل در زندگی به ویژه در حوزه زندگی حرفه ای هم می توان در مسیری که سقراط نشا داده است گام نهاد. توانایی تفکر انتزاعی و فلسفه ورزی در زمینه مسایل جاری زندگی از جمله مسایل شغلی موضوعی مراتبی است. یعنی ما می توانیم در مراتبی با شدت کمتر به تفکر و تامل در عمل و موقعیت های تربیتی بپردازیم و فلسفه ورزی کنیم.شاید ما نتوانیم مانند فیلسوفان بزرگ و نامدار به تعمق فلسفی بپردازیم اما می توانیم در حد مسایل زندگی واقعی ومسایل حرفه ی خود به اندیشه ورزی و تامل بپردازیم. این انتظار کاملا واقع بینانه و عملی است . از این رو در حوزه حرفه ای خود می توانیم برای خود یک چهار چوب فکری تدوین کرده و تصمیمات تربیتی خود را بر ان استوار کنیم. مکرر از کارگزاران تربیتی خواسته می شود که دست به اقدام پژوهی یا درس پژوهی بزنند. این انتظار، درواقع بیان شکلی از حیات حرفه ای متاملانه و اندیشه ورزانه است. به نظر می رسد این در خواست و دعوت به فعالیت های این چنین روی اوردن به نوعی حیات حرفه ای که که سقراط از ما خواسته است که پیوسته به ارزیابی زندگانی خود بپردازیم. این درخواست چیزی شبیه مفاهیم محاسبه و مراقبه ای است که درادبیات دینی ما آمده است که به حوزه مسئولیتهای حرفه ای تسری پیدا نموده باشد. به گفته فلیپ اسمیت ( 1370، ترجمه بهشتی ص 35) هرکسی به طور جدی پای در این عرصه بگذارد باید بداند که در صورت موفقیت به فرد دیگری بدل خواهد شد. این تغییر و تحول برای زندگی حرفه ای یک کارگزار بسیار ارزنده و مبارک است. با چنین تاملی پیوسته در حوزه زندگی حرفه ای، اندیشه ها نگرشها و باورهای نامناسب و نا موجه را شناسایی و به کناری گذاشته می شود یا اصلاح می شوند.

نخستین انتشار در کانال تلگرام حکمت تربیت