
دربارهٔ نرمافزار ارزشیابی کیفی توصیفی
چند روزی است که بحثی در باره نرم افزار ارزشیابی. کیفی توصیفی برای توصیف عملکرد دانش اموزان. در فضای مجازی مطرح شده است. .من چند نظر را در کانالم منتشر کرده ام برای این که برخی سو برداشت. در این باره ایجاد نشودچند نکته به عرض می رسانم.
1_ در دنیای امروز استفاده از نرم افزارها علی الاصول مشروط به شرایطی, مطلوب و گاه ضروری است.
2_ توصیف عملکرد دانش اموزان کاری حساس. متکی بر درک و فهم معلم است . لذا از عهده نرم افزار ساخته نیست و نباید نرم افزار جای توصیف و داوری معلم را بگیرد..بنابر این یک نرم افرار توصیف عملکرد. تنها در حد کمک به تایپ. می تواند مفید باشد مضامین توصیف را باید ذهن معلم خلق کند .نه نرم افزار.
3_ با این توصیحات هر فرد و گروهی می توانند نرم افزاری در چهار چوب و اصول ارزشیابی توصیفی و نکات بالا تولید کنند و به قیمت متصفانه. در اختیار. معلمان قرار دهد. این کار باعث ایجاد رقابت در بازار خواهد شد. و قیمت ها عادلانه تر می گردد.
4_ باید عرضه و تولید این نرم افزار بدون شائبه کاسبکاری و منفعت طلبی غیر اخلاقی باشد . ایجاد حاشیه تجارت اموزشی با شرایط امروزی در کتار ارزشیابی کیفی توصیفی نادرست است .این کار ناخواسته ضربه ای به رشد تفکر ارزشیابی کیفی توصیفی خواهد زد
5_ همه دوستان ارزشیابی کیفی توصیفی هوای این نهال نوپا را داشته را داشته باشند. چون ارزشیابی کیفی توصیفی هوای فرزندان ما را دارد. این جریانها بهانه ای دست مخالفان ندهد تا ریشه نهال را برکنند
بدرود.
این روزها در مباحث مرتبط با ارزشیابی کیفی توصیفی انتقادی شیوع پیدا کرده است که در جلسه اخیر کمیسیون برنامه درسی شورای عالی آموز شو پرورش هم نیز مطرح شد. انتقا د این است که بین کارشناسان ذیربط با ارزشیابی توصیفی در باره چگونگی اجرا اختلاف نظر وجود دارد . این یادداشت را در پاسخ به این انتقاد بیان کرده ام .
برخی از منتقدین این الگوی ارزشیابی، از تنوع رویه ها و اختلاف نظر بر چگونگی اجرای آن خبر می دهند. آنها می گویند کسانی که دستی بر آتش این الگو دارند و نقششان تعیین کننده است در چگونگی های اجرایی این الگو در صحنه عمل و کلاس اختلاف دیدگاه و نظر دارند. از نظر آنها داشتن یک شیوه واحد و یکسان از محاسن یک الگوی ارزشیابی پيشرفت تحصيلي است. همان طور که در الگوی کمّی ارزشیابی یک دستور العمل و روند دقیق وجود دارد که تمامی جزییات الگو در یک آیین نامه تعیین و تعریف شده است. این کار با ماهیت الگوی کمّی و مفروضه های آن تناسب دارد. زیرا در رویکرد کمّی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، ارزشیابی یک اقدام مستقل از فرایند یاددهی یادگیری محسوب می گردد از این رو لازم است که دستور العمل مستقلی هم داشته باشد. روشن است که در این دستور العمل باید برخی جزییات و روندهای حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تشریح شود. یکی از دلایل وجود این دقت در تشریح جزئیات، حساسیت ارزشیابی های کمّی مرسوم برای ارتقا پایه و صدور مدارک تحصیلی است. اینها باعث می شد که اولاً خود ارزشیابی ها حساسیت خاصی برای دانش آموز ایجاد کند زیرا نتیجه اش سرنوشت ساز بوده و او با این ارزشیابی مدرک تحصیلی معتبر و یا گواهی ارتقا به پایه یا دوره بالا تری را به دست می آورد. لذا نظام این ارزشیابی بسیار دقیق و حساس بود . بد نیست کمی به مقررات سختگیرانه امتحانات و بگیر و ببندهای آن فکر کنیم .
بنابراین عادت فکری بسیاری چنین تصور و انتظاری از الگوی جدید ارزشیابی نیز دارند. از نظر آنها باید الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی هم یک دستورالعمل کاملا مشخص و یکسان با بیان دقیق جزئیات وجود داشته باشد. چنین انتظاری از الگوی ارزشیابی کیفی توصيفي، نشان از آن دارد که ماهیت و چیستی ارزشیابی توصیفی به خوبی درک و فهم نشده است. در الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی ماهیت این الگوی ارزشیابی به گونه ای است که مستقل و جدای از فرایند یاددهی یادگیری دیده نمی شود. در واقع جزیی از جریان تدریس و یادگیری است. بنابر این فرایند اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی تابع شرایط و موقعیت هایی است که معلم و دانش آموزان در آن قرار دارند و دیدگاه و نظر معلم در این مورد تعیین کننده است. اگر بپذیریم عمل ارزشیابی عملی تلفیق شده با تدریس و یادگیری است. لذا در راهبردهای تدریس معلم وارد شده و بخش اصلی و اساسی ارزشیابی کیفی توصیفی در فرایند تدریس معلم آشکار می شود. از این رو داشتن یک دستور العمل مشخص و متمایز دقیق مانند آیین نامه ارزشیابی ( امتحانات ) الگوی کمّی آنچنان ضرورتی ندارد. هرچند برخی موارد از جمله تعیین چگونگی تصمیم گیری برای ارتقا پایه , مراحل گزارش پیشرفت و ساختار ان , جهش تحصیلی , انتقال پرونده و نظایر ان نیازمند یک دستور العمل یا ایین نامه است.
در واقع الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی یک الگوی انعطاف پذیر است. البته این سخن به آن معنا نیست که الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی از انعطاف کامل و مطلق برخوردار است و هیچ چهارچوبی برای عمل ندارد. بر عکس اين الگوی ارزشیابی دارای چهارچوب های خاصی است که این چهارچوب ها از انعطاف نسبی برخوردار است. مثلا محوریت یافتن و وارد شدن ازمونهای تراکمی در این الگو و یا بازخوردهای نمره ای با اصول و چهار چوب های ان تعارض دارد.
ضمن این که در الگوی ارزشیابی کمّی هم در بسیار موارد به ویژه در برخی جزئیات تولید ابزار ها و بکارگیری ابزارها اختلاف نظر بین متخصصان وجود داشته و دارد. کافی به منابع مختلف در خصوص موضوعی مثل طراحی سوالهای چند گزینه ای مراجعه کنید خواهید دید که برخی ده معیار و برخی بیشتر و کمتر برای طراحی یک پرسش چند گزینه ای ارائه داده اند. یا در تعداد پرسشهای یک آزمون و زمان اجرای آزمون مداد کاغذی اتفاق نظری بین متخصصان سنجش کمّی دیده نمی شود. هم چنین. است در مورد کیفیت طراحی پرسشهای تشریحی یا بلند پاسخ. این طبیعت مباحث در حوزه علوم انسانی است. حال در الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی ممکن است مثلاً یک متخصص در طراحی آزمون عملکردی یک مدل خاص پیشنهاد دهد و متخصص دیگری از یک مدل دیگر استفاده کند . این به معلم بستگی دارد که از کدامیک از روش های طراحی آزمون عملکردی استفاده کند. از این دست نمونه های اختلاف نظر فراوانند.
نخستین انتشار در کانال تلگرام حکمت تربیت