بازخورد کیفی توصیفی
به نام خدا در راستای بحث های پیش امده با دوستان در باره نمره وانگیزش تحصیلی دانش آموزان یادداشتی را دراین باره تقدیم می کنم . این یادداشت برگرفته از کتاب ارزشیابی کیفی توصیفی تالیف نگارنده می باشد .
در طول ساليان دراز (حدود 91سال) در كشورِ ما، از مقياس فاصلهاي (نمره 20-0) استفاده شده است و معلمان، نتايج آزمونها را براساس آن مقياس به دانشآموزان و والدين بازخورد دادهاند. اين شكل از بازخورد، به دليل ابهام درتفسير آن، تصوير نسبتاً دقيقي از وضعيت يادگيري دانشآموز ارائه نمي دهد. همچنين، دقت زياد در فواصل بين آن (هشتاد قسمتِ بيست و پنج صدمي) موجب تشديد رقابت در محيط يادگيري ميشود.
بازخورد به صورت عدد (نمره) گـرچه براي ارائهي بازخـورد به والـدين و دانشآمـوزان طرّاحي شده، اما فاقد اين قابليت است که گزارش روشني از وضعيت پيشرفت دانشآموز را ارائه دهد. در اين شکل از بازخورد مشخص نميشود که دانشآموز واقعاً چه دانشي را فراگرفته يا موفق به اجراي چه مهارتي شده است، چه فعاليتها و تکليفهايي را بايد اجرا کند وگام بعدي او در مسير يادگيري چيست؟ به طور مثال، کودکي که از درسِ "خواندن" نمرهي هفده مي گيرد والدين(حتي خـود او) نمي دانند که آيا در تلفظ و خواندن کلماتي مشکل دارد يا بين کلمات يک جمله، قادر به برقراري ارتباط نيست ومشکلاتي مانند اينها.
اما در اين الگوي ارزشيابي که به فرآيند و جريان يادگيري توجه بيشتري ميشود بايد بازخورد به گونه اي باشد که بتواند به بهبود جريان يادگيري کمک کند. لازمهي تأکيد بر فرآيند يادگيري، تغيير شيوهي ارائهي بازخورد است. به سخن ديگر، براي اين که ارزشيابي در جهت بهبود يادگيري به کار گرفته شود بايد بازخورد به گونهاي ارائه شود که يادگيرنده، تصوير روشني از وضعيت يادگيري خود و راهکار مناسبي براي ادامهي يادگيري و اصلاح آن دريافت کند.
به اين دليل در الگوي ارزشيابي کيفي توصيفي نظام بازخورد دهي تغيير ميکند و خلأ بازخوردهاي نمرهاي با بازخوردهاي توصيفي پر ميشود. در بازخوردهاي توصيـفي، به روشـني به دانشآموز گفته ميشود که چه پيشرفتي دارد و چه فعاليتي را بايد انجام دهد. به سخن ديگر، بهترين و مفيدترين نوع بازخورد اين است که تفسير درستي از موفقيتها و خطاهاي دانشآموزان (به همراه توصيههايي براي توسعه و بهبود يادگيري) به آنان ارائه دهد و به آنها کمک کند تا با محتواي مباحث درسي عميقاً درگير شوند. تحقيقات نشان داده است كه بازخورد توصيفي، يادگيري دانشآموزان را بهبود ميبخشد و آنها را به توسعهي فعاليتهاي يادگيري تشويق مينمايد.
به طور کلي، در ارزشيابي کيفيتوصيفي، دانشآموزان در حين فرآيند ياددهي يادگيري، بازخورد به صورت مقياس ترتيبي(رتبه) يا فاصلهاي(نمره) دريافت نميكنند؛ زيرا تصور ميرود كه ارائهي اين نوع بازخوردها به دانشآموزان فرآيند يادگيري را در آنان سست مينمايد. اما، در گزارش پيشرفت تحصيلي يا کارنامه، مقياس ترتيبي جايگزين نمره ميشود. اين نوع مقياسها رقابت كمتري ايجاد مينمايد و انعطافپذيري بيشتري دارد.
تصورِ حذفِ نمره براي برخي از معلمان ناممكن است. به باور آنها، نمره يک اهرم انگيزشي قوي و يكي از ابزارهاي اقتدار معلم است. بنابراين، حذف آن خلأ بزرگي در جريان يادگيري ايجادميكند. از ديدگاه منتقدان ارزشيابي کيفي توصيفي، نمره تأثير انگيزشي دارد و دانشآموزان را به تلاش و کوشش بيشتري وادار مينمايد. نمره پاداش يادگيري دانشآموزان است و آنان را براي گرفتن اين پاداش به تکاپوي بيشتري واميدارد.
ترديدي نيست که نمره پاداش بيروني است. آنچه براي يادگيري انگيزش واقعي و پايدار به وجود ميآورد شوق دروني يادگيري و آگاهي از چگونگي پيشرفت در يادگيري است. اين ميل طبيعي و ذخيرهي خدادادي است که در نهاد بشر نهفته است. بر اساس همين ميل طبيعي است که هر کودک قبل از ورود به مدرسه و آغاز يادگيري رسمي آموختههاي فراواني دارد.جريان ارزشيابي، آن گاه که با فرآيند ياددهي يادگيري در هم تنيده ميشود، انگيزش پايدارتري در دانشآموزان ايجاد مي کند.
نخستین انتشار در کانال تلگرام حکمت تربیت
یادداشتهای مرتبط
همهٔ «ارزشیابی کیفی توصیفی» ←
شایعهٔ توقف مصوبهٔ حذف آزمونهای گزینش
سلام . ظاهراً بر اساس مصاحبه اقاي مخبر دزفولي ، چنين شايع شده است كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوبه شوراي عالي آموزش و پرورش را در مورد…
پیامدهای دوگانهٔ کرونا برای مدرسه
کرونا اگر رنجهایی بسیار بر روح و جان بشر امروز وارد کرده است که تردیدی در آن نیست اما برخی پیامدهای آن سودمند و قابلتوجه است. کرونا در…
چرا اشاعهٔ ارزشیابی کیفی توصیفی ناکام ماند؟
بي ترديد از موانع اصلي استقرار نامناسب ارزشيابي كيفي توصيفي در نظام آموزشي و ظهور نا كافي آن در كلاس و تجربه هاي يادگيري كلاسي اين است كه…