ارزشیابی کیفی توصیفی؛ تحولی که ناتمام ماند

ارزشیابی کیفی توصیفی از رویکردها نوین و از تحولات ارزشمندی است که در نظام آموزشی ایران سالهاست در حال اجراست . این برنامه تحولی سالها قبل از تصوب سند تحول اجرا شده است و البته مورد تایید این سند نیز هست. اما در سالهای اخیر در کشور ما با چالش های زیادی روبرو بوده است . تا جایی که بیشتر وزرای چند سال گذشته دغدغه تغییر یا تجمیع یا حذف ان را داشتند . وزاریی چون آقایان فرشیدی ،علی احمدی ، حاج بابایی ، فانی از ان جمله اند . اما محدویت دوره زمانی مدیریت انها اجازه نمی داد که دست به اقدامی جدی بزنند . اخیر هم شنیده ها حاکی است که در دوره وزارت اقای دانش نیز چنین نداهایی برخاسته است . من از این که این وزرای محترم باید نسبت به چالش های پیش روی ارزشیابی کیفی توصیفی واکنش نشان دهند و اقدامی بکند حرف و انتقادی ندارم . مشکل من با نوع و محتوای این واکنش هاست . متاسفانه عموما در این دوره های ذکر شده گرایش چنین بوده است تا واکنشی سلبی و حذفی صورت گیرد . خوانندگان بهتر از من می دانند که واکنش حذفی با چالش ها ساده ترین و ابتدایی ترین و شاید غیر فکورانه ترین روشهای مواجهه با چالش هاست. من واقعا متاسفم که نسبت به این برنامه ارزشمند و تحول اساسی در دوره ابتدایی چنین واکنشهایی مشاهده می شود آنهم در سطح کلان نظام آموزشی. این نشان میدهد که چقدر اصل خردورزی که از اصول مندرج در مبانی نظری سند تحول بوده بر پیکره نظام آموزشی ما حاکم است. ساده و بدون ابهام و ایهام می گویم که برخورد حذفی و دفعی با برنامه ارزشیابی توصیفی نوعی برگشت به عقب و نادیده گرفتن راهکارهای اسناد تحولی است. طنین چنین برخودهایی در افکار عمومی جامعه و نظام آموزشی پشیمانی از تحول است. در حالی که نظام هاای آموزشی که سالها به این رویکرد ارزشیابی روی اورده اند چنین واکنشهایی نسب به چالشهای پیش روی آن نداشته اند.

برای این که شاهد مثالی برای این موضع خودم بیاوریم با عرض معذرت از کسانی که در برخوردهای اخیرشان با اسناد بین المللی ناشیانه به قطع ارتباط نظام اموزشی ما با تجارب جهانی نظام های آموزشی رای داده اند . ناچار از تجربه کشور کانادا مثالی می زنم . قبل از اشاره به این تجربه، ناگزیر باید توضیح دهم که الگوی بومی ارزشیابی کیفی توصیفی در واقع تلفیقی از دو رویکرد اساسی در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی است که عبارتند از: "ارزشیابی برای یادگیری" و "ارزشیابی به مثابه یادگیری". این رویکردها از تحولات علمی است که در حوزه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در جهان رخ داده است.

این کشور هم بیش از بیش بیست سال است که رویکردهای نوین ارزشیابی را در دستور کار خود قرار داده است . طبق یکی از مقالاتی که در یکی از وبگاه های مرتبط با آموزش و پرورش کانادا منتشر شده است .

https://www.edcan.ca/articles/assessment-for-learning-across-canada/

این کشور نیز با چالش های جدی تعداد دانش آموزان کلاس و زمان و فرصت و منابع یادگیری روبرو است . اما واکنش نظام آموزشی کانادا با این چالش ها را با واکنش های رایج و شایع در نظام آموزشی ایران مقایسه کنید. در این کشور تمرکز در ارتقا شغلی معلمان است. و برای این کار برنامه ریزی شده است. همان گونه که در اصل سند مشاهده خواهید کرد . نحوه مواجهه نظام آموزشی این کشور با چالش های مذکور بودن یا نبودن این الگوی ارزشیابی نیست بلکه چگونگیِ بودن و تداوم حیات آن است.

نخستین انتشار در کانال تلگرام حکمت تربیت