دو روز میان معلمان نوشهر

شانزدهم بهمن ماه در شهرستان نوشهر میهمان اداره اموزش و پروش بودم. نشست و گفتگویی با برخی از معلمان ، مدیران و کارشناسان دوره ابتدایی شهر درباره مسایل ارزشیابی کیفی توصیفی داشتم. تجربه بسیار خوبی بود. فردا نیز در جمع همه معلمان دوره ابتدایی بحثی و گفتگویی خواهم داشت.

در روز های اخیر خبرهایی در گروه های اجتماعی در خصوص حذف و تغییر محتوای کتابهای درسی دست به دست می چرخد. این حساسیت، نشان خوبی است از تمرکز جامعه بر روی اموزش رسمی و مدرسه ای است که باید ان را یک پیشرفت در سواد تربیتی احاد جامعه تلقی کرد و امیدوار باشیم که این حساسیت تشدید شده و تعمیق گردد. من خواستم در اینجا در باره یکی از این خبرها بحثی کوتاه داشته باشم‌. خبر مورد نظر من حذف انتگرال از محتوای کتاب درسی ریاضی دوره متوسطه است. برخی با این حذف مواجهه سیاسی داشتند و ان را یک اقدام غیر علمی و سیاسی تلقی کردند. من می خواهم با این اقدام مواجهه تخصصی از منظر فلسفه تربیت رسمی و عمومی( مدرسه ای ) داشته باشم. واقعیت این است برای انتخاب محتوای مواد درسی، اصول سلبی و ایجابی ( باید و نباید های) زیادی وجود دارد . یکی از این اصول، انتخاب محتوا ی متناسب با نیاز کنونی جامعه است. بنابر این باید متناسب با شرایط اجتماعی و نیاز های برخاسته از موقعیت های عصری و… به انتخاب و اولویت بندی محتوا دست زد. فرض کنید به دلیل ضرورت هایی که همگان از ان مطلع هستیم تصمیم می گیریم سواد رسانه ای را در برنامه تجربه ها و فرصتهای یادگیری دوره متوسطه قرار دهیم. در این صورت باید فضایی را بر ای این برنامه در جدول زمانی دانش اموزان باز کنیم. لاجرم برای سایر موضوعات درسی باید محدودیتهای قایل شویم. این امر موجب تغییر در زمان موضوعات و حجم محتوایی انها خواهد شد.

نکته دیگر به سیاستها و راهبردهای کلان برنامه درسی بر می گردد. فرض کنید بناست جهت گیری امادگی برای زندگی شایسته و پاکیزه برای برنامه های درسی دوره متوسطه دنبال شود. روشن است نوع محتوا و مواد درسی متفاوتی برای دانش اموزان انتخاب خواهد شد. بی تردید متاثر از ان راهبرد، ماده درسی ای مانند" سبک زندگی" مرکز توجه برنامه ربزان می گیرد . حتی اموزشهای سایر مواد درسی و محتوای انها هم به گونه ای انتخاب و سازماندهی خواهد شد که با این راهبرد امادگی برای زندگی پاکیزه هماهنگ شود. حتی اموزش دینی به سمت زندگی متمایل می شود تا دانش اموزان موفق به تجربه دینی برای یک زندگی پاکیزه و شایسته شوند. و بزعم من در این راهبرد تربیت اخلاقی پایه تربیت دینی می شود. بنابر این راهبرد اموزش دینی از شکل کلامی(اموزش و توجیه اعتقادات دینی ) دور شود. اموزش زبان بیگانه نیز برای ارتباط و استفاده در زندگی صورت می گیرد. در موضوعات دیگر نیز این جهت گیری لاجرم باید دنبال شود بی شک زیر چتر ان راهبرد برنامه درسی دور ه متوسطه رنگ دوی دیگری به خود خواهد گرفت. . در دوره متوسطه به دلیل تخصصی شدن و سایه وهم انگیز کنکور سالهاست نگرانی های زیادی را برای متخصصان ایجاد کرده است. شوربختانه تحت تاثیر این فضای کنکور زده دوره متوسطه دوم به طور کلی تبدیل به دوره پیش دانشگاهی طولانی مدتی شده است. در حالی که شرایط اجتماعی جامعه و وضعیت روانی دانش اموزان می طلبد که از این تخصص گرایی و پیش دانشگاهی شدن دور شد و به سمت اماده شدن برای زندگی حرکت کرد. از اقبال بد فرزندان این مرز و بوم فرصتهایی تربیتی دوره متوسطه انها به چاه ویل کنکور و بیمناکی از ان ریخته می شود.

خوب با وجود این بحث شاید حذف مبحث پیچیده و تخصصی انتگرال از محتوای ریاضی دوره متوسطه معنی دیگری پیدا کند و روشن شود این حذف نشانه نوید بخشی برای فراهم کردن فرصتهایی یادگیری سودمند برای نوجوانان باشد. جای این موضوعات تخصصی در خود دانشگاه باشد و فضایی در دوره متوسطه باز شود تا دانش اموزان متوسطه تجارب زیسته ای در راستای امادگی برای زندگی پاکیزه و شایسته داشته باشند.

البته در مورد سایر دستکاری ها و تغییراتی که در کتابهای درسی در سالهای اخیر صورت گرفته است باید به صورت مصداقی بررسی و نقد کرد که من وارد ان زمینه نمی شود زیرا مجالی دیگری را میطلبد .۰

نخستین انتشار در کانال تلگرام حکمت تربیت